PIPAC – Χημειοθεραπεία με Εκνεφωμένο Αερόλυμα

Η PIPAC είναι μία λαπαροσκοπική επέμβαση υπό γενική αναισθησία. Τα κύρια βήματα της επέμβασης είναι:

• Δημιουργία πνευμοπεριτοναίου και εισαγωγή λαπαροσκοπικής κάμερας
• Καταγραφή της έκτασης της περιτοναϊκής νόσου (Peritoneal Cancer Index – PCI)
• Λήψη βιοψιών για ιστολογική αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία
• Εισαγωγή του ειδικού εκνεφωτή
• Χορήγηση του χημειοθεραπευτικού φαρμάκου υπό πίεση (12 – 20 mmHg) για 30 λεπτά
• Ασφαλής αναρρόφηση του πνευμοπεριτοναίου
• Συρραφή των οπών της λαπαροσκόπησης

Συγκεκριμένα, οι λαπαροσκοπικές οπές που γίνονται στην κοιλιά είναι συνήθως δύο και σπανιότερα τρείς. Χαρακτηριστική είναι η σχετικά μικρή διάρκεια της όλης διαδικασίας. Δηλαδή, η συνολική διάρκεια της επέμβασης είναι περίπου 60 λεπτά. Έπειτα, ο/η ασθενής συνήθως παραμένει στο νοσοκομείο μόνο μία νύχτα και επιστρέφει γρήγορα στη συστηματική ενδοφλέβια χημειοθεραπεία. Η PIPAC λαμβάνει χώρα σε κύκλους κάθε 3 – 6 εβδομάδες. Συνολικά, η διαδικασία επαναλαμβάνεται συνήθως από 3 ως 6 κύκλους.

Προετοιμασία & Ανάρρωση

Η προετοιμασία για την PIPAC είναι σχετικά απλή. Ο ασθενής χρειάζεται να είναι νηστικός για 6–8 ώρες πριν την επέμβαση. Απαιτούνται βασικές προεγχειρητικές εξετάσεις αίματος.

Μετά την PIPAC, ο ασθενής παραμένει στο νοσοκομείο για μία μόνο νύχτα. Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες μέσα σε 3–5 ημέρες. Αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της PIPAC σε σύγκριση με ανοικτές χειρουργικές επεμβάσεις. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι η PIPAC μπορεί να λάβει χώρα χρονικά πολύ κοντά στις συστηματικές ενδοφλέβιες χημειοθεραπείες. Συγκεκριμένα, σε χρονικό διάστημα τεσσάρων ως επτά (4 – 7) ημερών πριν και μετά την PIPAC είναι επιτρεπτή η χορήγηση ενδοφλέβιας χημειοθεραπείας.

Έχει ένδειξη κυρίως σε ασθενείς που δεν είναι υποψήφιοι για χειορυργείο λόγω εκτεταμένης νόσου ή γενικής κατάστασης υγείας. Η μέθοδος έχει ένδειξη σε ασθενείς με πρωτοπαθή νεοπλάσματα του περιτοναίου (π.χ. μεσοθηλίωμα του περιτοναίου) και σε περιπτώσεις ασθενών με περιτοναϊκές μεταστάσεις από:

• Καρκίνο παχέος εντέρου ή ορθού
• Καρκίνο ωοθηκών
• Καρκίνο στομάχου
• Καρκίνο σκωληκοειδούς

Επίσης, η PIPAC αποτελεί επιλογή για ασθενείς με Ψευδομύξωμα περιτοναίου, αλλά και γενικότερα σε υποτροπιάζουσα περιτοναϊκή νόσο μετά από προηγούμενη χειρουργική επέμβαση.

Η PIPAC προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα:

• Ελάχιστα επεμβατική: Λαπαροσκοπική τεχνική με μικρές τομές και γρήγορη ανάρρωση
• Επαναλαμβανόμενη: Δυνατότητα πολλαπλών κύκλων (3-6) κάθε 3-6 εβδομάδες.
• Λιγότερες παρενέργειες: Η τοπική χορήγηση μειώνει τη συστηματική τοξικότητα
• Υψηλή συγκέντρωση φαρμάκου: Άμεση δράση στην περιτοναϊκή επιφάνεια τοπικά στη νόσο
• Διαγνωστική αξία: Λήψη βιοψιών κατά την επέμβαση για αξιολόγηση ανταπόκρισης θεραπείας
• Συνδυαστική θεραπεία: Μπορεί να συνδυαστεί με συστηματική χημειοθεραπεία

Η HIPEC (υπέρθερμη ενδοπεριτοναϊκή χημειοθεραπεία) ακολουθεί μία εκτεταμένη κυτταρομειωτική χειρουργική που αποσκοπεί στην πλήρη αφαίρεση της ορατής περιτοναϊκής νόσου. Αντίθετα, η PIPAC είναι μια ελάχιστα επεμβατική λαπαροσκοπική θεραπεία με παρηγορητικό ή σταθεροποιητικό σκοπό, κατάλληλη για ασθενείς με πιο εκτεταμένη ή υποτροπιάζουσα νόσο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η PIPAC μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γέφυρα για να φέρει τον ασθενή σε κατάσταση που να επιτρέπει μελλοντικά κυτταρομειωτική χειρουργική (CRS) και HIPEC. Επίσης, μία άλλη σηματική διαφορά είναι ότι η PIPAC μπορεί να επαναλαμβάνεται σε κύκλους, ενώ η HIPEC είναι πολύ συχνά γίνεται μόνο μία φορά.

Η PIPAC έχει δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, ιδίως σε ασθενείς που ολοκλήρωσαν τρεις ή περισσότερους κύκλους θεραπείας:

• Ιστολογική ανταπόκριση
• Χαμηλό ποσοστό σοβαρών χειρουργικών επιπλοκών
• Καλύτερη πρόγνωση στους ανταποκρινόμενους ασθενείς
• Σύντομος χρόνος επιστροφής στη συστηματική θεραπεία

Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα, ποσοστό έως 70–80% των ασθενών που ολοκληρώνουν τουλάχιστον τρεις κύκλους PIPAC εμφανίζουν ιστολογική ανταπόκριση στη θεραπεία. Αυτό σημαίνει ότι οι καρκινικοί ιστοί παρουσιάζουν μετρήσιμη μείωση ή σταθεροποίηση.

Σε ορισμένους ασθενείς, η ανταπόκριση στην PIPAC είναι τόσο σημαντική ώστε καθίσταται εφικτή η μελλοντική εκτεταμένη χειρουργική επέμβαση (CRS και HIPEC). Η PIPAC, επομένως, δεν αποτελεί μόνο παρηγορητική θεραπεία, αλλά μπορεί να λειτουργήσει και ως γέφυρα για χειρουργείο.

Τα αποτελέσματα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον τύπο και την έκταση της νόσου, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και τον αριθμό των κύκλων που ολοκληρώνονται.

• Pressurized Intraperitoneal Aerosol Chemotherapy – Mayo Clinic
• PIPAC – City of Hope Cancer Center
• PIPAC: updated systematic review – British Journal of Surgery
• Advances in Bidirectional Therapy for Peritoneal Metastases: A Systematic Review of Pressurized Intraperitoneal Aerosol Chemotherapy (PIPAC) Combined with Systemic Chemotherapy

PIPAC στην Ελλάδα

Η PIPAC αποτελεί εξειδικευμένη επέμβαση που απαιτεί εμπειρία τόσο στη λαπαροσκοπική χειρουργική όσο και στην ογκολογία περιτοναίου. Στην Ελλάδα, η μέθοδος εφαρμόζεται σε εξειδικευμένα κέντρα από χειρουργούς με εκπαίδευση σε κέντρα του εξωτερικού.

Ο Δρ. Ανδρέας Β. Λαρεντζάκης, Χειρουργός Ογκολόγος, διαθέτει εξειδίκευση στις επεμβάσεις περιτοναίου, συμπεριλαμβανομένης της PIPAC, της HIPEC και της κυτταρομειωτικής χειρουργικής. Για να μάθετε αν η PIPAC είναι κατάλληλη για εσάς ή για κάποιον συγγενή σας, επικοινωνήστε με το ιατρείο για μια εξατομικευμένη αξιολόγηση.