Το παρακάτω άρθρο έχει μόνο ενημερωτικό χαρακτήρα σχετικά με την HIPEC.

HIPEC – Υπέρθερμη χημειοθεραπεία

HIPEC – Τι είναι η Υπέρθερμη Ενδοπεριτοναϊκή Χημειοθεραπεία

Ο όρος HIPEC αντιστοιχεί στη σύντομη απόδοση της αγγλοσαξονική φράσης “Hyperthermic Intraperitoneal ChΕmotherapy”. Ειδικότερα, η αντίστοιχη μετάφραση είναι “υπέρθερμη ενδοπεριτοναϊκή χημειοθεραπεία”. Κυρίως, η μέθοδος αυτή συνδυάζει χειρουργική επέμβαση με χορήγηση χημειοθεραπευτικών φαρμάκων εντός της περιτοναϊκής κοιλότητας σε υψηλές θερμοκρασίες 42-43 βαθμών Κελσίου. Επομένως, βρίσκει εφαρμογή στην αντιμετώπιση κακοηθειών σχετικές με το περιτόναιο. Δηλαδή, ειδικές περιπτώσεις πρωτοπαθούς καρκίνου του περιτοναίου και περιτοναϊκών μεταστάσεων.

Τι είναι η HIPEC;

Ειδικότερα, η HIPEC είναι μια εξειδικευμένη, χειρουργική μέθοδος θεραπείας κατά την οποία η κοιλιακή κοιλότητα πληρούται με θερμαινόμενο διάλυμα χημειοθεραπευτικών φαρμάκων, τηρουμένων βασικών αρχών. Λαμβάνει χώρα αμέσως μετά το τέλος της Κυτταρομειωτικής Χειρουργικής (cytoreductive surgery – CRS). Το χειρουργείο στοχεύει στην απομάκρυνση όσο το δυνατόν περισσότερων καρκινικών εστιών. Συγκεκριμένα, ο απώτερος στόχος του κυτταρομειωτικού χειρουργείου είναι η αφαίρεση όλης της μακροσκοπικά ορατής κακοήθους νόσου.

Επίσης, η θερμοκρασία του διαλύματος είναι συνήθως μεταξύ 42-43 βαθμών Κελσίου, γεγονός που ενισχύει την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων. Επιπλέον, η θεραπεία διαρκεί από 30 έως 90 λεπτά. Βέβαια, το χημειοθεραπευτικό πρωτόκολλο, η φυσιολογία του ασθενούς και το είδος του καρκίνου καθορίζουν μεταξύ άλλων τη διάρκεια της HIPEC.

Υπάρχουν, ωστόσο, διάφορες μέθοδοι εφαρμογής της μεθόδου αυτής, όπως η ανοικτή, η κλειστή, ημίκλειστη και η λαπαροσκοπική. Κάθε μέθοδος έχει τα πλεονεκτήματα και τις ενδείξεις της, ανάλογα με το χειρουργικό πεδίο, την έκταση της νόσου και την εμπειρία της χειρουργικής ομάδας. Ωστόσο, βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της μεθόδου αποτελεί η επίτευξη πλήρους ή σχεδόν πλήρους κυτταρομείωσης (CC-0 / CC-1). Υπάρχουν και πολύ ειδικές και υπό μελέτη εφαρμογές της HIPEC σε περιπτώσεις που η κυτταρομείωση είναι ατελής, αλλά η αποτελεσματικότητά τους αποτελεί αντικείμενο αντιπαράθεσης.

Ενδείξεις

Η υπέρθερμη ενδοπεριτοναϊκή χημειοθεραπεία έχει ένδειξη κυρίως σε ασθενείς με: Ψευδομύξωμα περιτοναίου, Μεσοθηλίωμα του περιτοναίου, Περιτοναϊκές μεταστάσεις από καρκίνο του παχέος εντέρου, της σκωληκοειδούς απόφυσης ή των ωοθηκών ή του στομάχου. Επίσης, η μέθοδος της HIPEC βρίσκει εφαρμογή ολοένα και περισσότερο στην χειρουργική αντιμετώπιση της περιτοναϊκής κακοήθειας οποιασδήποτε προέλευσης. Υπάρχουν ειδικά κριτήρια για την επιλογή των ασθενών, όπως η δυνατότητα πλήρους ή σχεδόν πλήρους κυτταρομείωσης (CC-0 ή CC-1), η φυσική κατάσταση του ασθενούς, η επιθετικότητα της νόσου, και άλλα.

Επιπλέον, βρίσκει εφαρμογή σε τοπικά προχωρημένους καρκίνους του πεπτικού συστήματος (στομάχι, παχύ έντρο, σκωήκωειδής απόφυση) και των ωοθηκών, που ενώ δεν έχουν αναπτύξει μεταστάσεις στο περιτόναιο, έχουν αυξημένη πιθανότητα να αναπτύξουν στο μέλλον. Δηλαδή, η HIPEC στοχεύει στην μείωση των πιθανοτήτων ανάπτυξης ματαγενέστερων περιτοναϊκων μεταστάσεων. Επιπλέον, μία ακόμη εγαρμογή της μεθόδου είναι η παρηγορική αντιμετώπιση της ανάπτυξης ασκιτικού υγρού κακοήθους αιτιολογίας. Τέλος, η διενέργεια HIPEC σε περιπτώσεις ατελούς κυτταρομείωσης (CC-2 ή CC-3) ειναι ακόμη υπό διερεύνηση και ισχυρή αμφισβήτηση για την αποτελεματικότητά της.

Φάρμακα

Τα φάρμακα είναι χημειοθεραπευτικά κυτταροτοξικά. Ο ειδικά εκπαιδευμένος και πιστοποιημένος στην HIPEC χειρουργός ογκολόγος εξατομικεύει το θεραπευτικό σχήμα βάσει των αναγκών και των ενδείξεων για κάθε ασθενή. Κυρίως, υπάρχει ένδειξη για μονοθεραπεία ή για συνδυασμούς φαρμάκων. Δηλαδή, να γίνει χορήγηση ενός μόνο φαρκαμευτικού παράγοντα ή δύο διαφορετικών ταυτόχρονα. Ειδικότερα, τα πιο συχνά χημειοθεραπευτικά κυτταροτοξικά φάρμακα είναι: η mitomycin-C, η oxaliplatin, η cisplatin και η doxorubicin. Βέβαια, το βάθος εμπότισης των ιστών και των κυττάρων από τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα είναι περιορισμένο. Συγκεκριμένα, τα κυτταροστατικά δεν είναι δυνατό να καταστρέψουν μάζες όγκων πάχους μεγαλύτερο από δύο με τρία (2-3) χιλιοστά.

Επίσης, υπάρχουν και άλλα φάρμακα καθώς και ειδικά πρωτόκολλα συνδυασμού ενδοκοιλιακής πλύσης (HIPEC) με ταυτόχρονη ενδοφλέβια χορήγηση (IV) χημειοθεραπευτικών. Τα τελευταία αυτά πρωτόκολλα τα αποκαλλούμε “bi-directional therapy”. Μία ακόμη σημαντική παράμετρος ανάλογα με το χημειοθεραπευτικό σχήμα είναι διάρκεια της πλύσης. Συγκεκριμένα, η πλύση μπορεί να διαρκέσει από 30 ως 90 λεπτά. Το είδος της νόσου, η φυσιολογία του ασθενούς, το ιστορικό των χειρουργέριων, καθώς και το χημειοθεραπευτικό ιστορικό των ασθενών καθορίζουν, μεταξύ άλλων, το είδος του πρωτοκόλλου που έχει ένδειξη.

HIPEC – Στόχος

Κυρίως, ο στόχος της εφαρμογής της μεθόδου της υπέρθερμης ενδοπεριτοναϊκής διεγχειρητικής χημειοθεραπείας – HIPEC – είναι η επίτευξη υψηλών συγκεντρώσεων των φαρμάκων εντός της κοιλιάς σε υψηλές θερμοκρασίες. Συνεπώς, ο μηχανισμός δράσης και η αποτελεσματικότητα της HIPEC οφείλεται, μεταξύ άλλων, σε μερικούς βασικούς μηχανισμούς, όπως:

  • η αύξηση της διαπερατότητας των κυτταρικών μεμβρανών, διευκολύνοντας τη διείσδυση των φαρμάκων στα καρκινικά κύτταρα
  • η αύξηση της δραστικότητας των φαρμάκων
  • η περιοχικότητα της χορήγησης που επιτρέπει τη χρήση υψηλότερων δόσεων χωρίς τη δημιουργία τοξικότητας στο υπόλοιπο σώμα.

Επομένως, αυξάνει η κυτταροτοξικότητα των χημειοθεραπευτικών και η τοπική διήθηση των ιστών από αυτά. Τέλος, ειδικά σχεδιασμένα μηχανήματα αναλαμβάνουν τη συνεχή κυκλοφορία του διαλύματος των φαρμάκων και τη διατήρηση της υψηλής θερμοκρασίας κατά τη διάρκεια της μεθόδου.

Ποιος εκτελεί τη διαδικασία HIPEC;

Ειδικά η HIPEC και η κυτταρομειωτική χειρουργική πρέπει να λαμβάνει χώρα αποκλειστικά σε εξειδικευμένα κέντρα. Συγκεκριμένα στην Ελλάδα, υπάρχουν Κέντρα πιστοποιημένα με ειδική άδεια από το ΚΕΣΥ. Συνεπώς, η εκτέλεση και επίβλεψη της διαδικασίας πρέπει να γίνεται από ΕΙΔΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΜΕΝΟΥΣ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΥΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΥΣ και εξειδικευμένο λοιπό ιατρικό και παραϊατρικό προσωπικό.

HIPEC – Πλεονεκτήματα

Η υπέρθερμη ενδοπεριτοναϊκή χημειοθεραπεία προσφέρει πολλαπλά πλεονεκτήματα σε σύγκριση με τη συμβατική χημειοθεραπεία:

  • Αυξημένη συγκέντρωση φαρμάκου στην κοιλιακή κοιλότητα
  • Ενίσχυση της κυτταροτοξικής δράσης λόγω θερμότητας
  • Περιορισμός της συστηματικής απορρόφησης και των παρενεργειών
  • Βελτίωση της τοπικής διήθησης ιστών από τα φάρμακα

Βέβαια, πρέπει να γίνει κατανοητό πως η HIPEC είναι μία επικουρική δόση χημιοθεραπευρικών που έχει δείξει αποτελεσματικότητα μόνο μετά από ένα επιτυχή χειρουργικό καθαρισμό της ενδοκοιλιακή περιτοναϊκής νόσου.

Ωστόσο, όλο και περισσότερο σήμερα ακούμε για την τεχνική PIPAC. Αλλά το HIPEC σε τι διαφέρει από τη μέθοδο PIPAC; … διαβάστε εδώ.

HIPEC στην Ελλάδα: ενημέρωση πριν την αξιολόγηση

Η αναζήτηση για HIPEC συχνά ξεκινά μετά από μια διάγνωση που αφορά το περιτόναιο. Η σελίδα αυτή εξηγεί τη μέθοδο και τη σχέση της με την κυτταρομειωτική χειρουργική. Για να έχετε μια πληρέστερη εικόνα του αντικειμένου, μπορείτε να διαβάσετε και για τις περιτοναϊκές μεταστάσεις, καθώς και για τη διαφορετική τεχνική της PIPAC.

Ο Δρ. Ανδρέας Λαρεντζάκης δέχεται στα δημοσιευμένα σημεία σε Μαρούσι και Αθήνα. Για επίσκεψη από άλλη περιοχή της Ελλάδας, χρησιμοποιήστε τη σελίδα επικοινωνίας, ώστε να ενημερωθείτε για το ραντεβού και τον φάκελο που θα χρειαστεί να προσκομίσετε.

Πρακτικές ερωτήσεις για την επίσκεψη

Η HIPEC και η κυτταρομείωση είναι το ίδιο πράγμα;

Όχι. Η κυτταρομείωση αφορά τη χειρουργική αφαίρεση ορατής νόσου, ενώ η HIPEC τη χορήγηση θερμαινόμενου χημειοθεραπευτικού διαλύματος στην κοιλιά. Η ομάδα εξηγεί πώς σχετίζονται και αν υπάρχει ένδειξη για τον συνδυασμό στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Πρέπει να αλλάξω την υπάρχουσα θεραπεία πριν ζητήσω εκτίμηση;

Η αναζήτηση χειρουργικής γνώμης δεν σημαίνει διακοπή της αγωγής. Κρατήστε ενημερωμένους τους θεράποντες ιατρούς και προσκομίστε το ιστορικό θεραπειών, ώστε να συζητηθεί συντονισμένα το επόμενο βήμα.

Μπορώ να οργανώσω επίσκεψη από άλλη πόλη;

Ναι, μπορείτε να επικοινωνήσετε πριν μετακινηθείτε και να ενημερωθείτε για το ραντεβού στα δημοσιευμένα σημεία σε Μαρούσι ή Αθήνα. Ζητήστε οδηγίες για τα διαθέσιμα έγγραφα και τις εξετάσεις που θα φέρετε μαζί σας.