PIPAC σε Περιτοναϊκές Μεταστάσεις από Καρκίνο Παχέος Εντέρου & Ορθού

Η PIPAC είναι μια λαπαροσκοπική επέμβαση υπό γενική αναισθησία. Συγκεκριμένα, στους ασθενείς με περιτοναϊκές μεταστάσεις από καρκίνο παχέος εντέρου ή ορθού, τα στάδια της επέμβασης περιλαμβάνουν:

• Αρχικά, δημιουργία πνευμοπεριτοναίου με CO₂ στα 12 mmHg
• Έπειτα, λαπαροσκοπική σταδιοποίηση και υπολογισμός του Peritoneal Cancer Index (PCI)
• Επιπλέον, λήψη βιοψιών για ιστολογική αξιολόγηση της ανταπόκρισης
• Στη συνέχεια, εισαγωγή ειδικού εκνεφωτή υψηλής πίεσης
• Έπειτα, χορήγηση οξαλιπλατίνας 92 mg/m² ως αερολύματος (περίπου το 10% της ενδοφλέβιας δόσης)
• Ακολούθως, παραμονή του αερολύματος για 30 λεπτά υπό πίεση
• Τέλος, ασφαλής αναρρόφηση και συρραφή των τομών

Η συνολική διάρκεια είναι περίπου 60 λεπτά. Επιπλέον, η νοσηλεία διαρκεί συνήθως 1–3 ημέρες. Τελικά, ο στόχος είναι να λάβουν χώρα 3 κύκλοι ή περισσότεροι, ένας κάθε 3–6 εβδομάδες.

Συγκεκριμένα, η PIPAC παχέος εντέρου έχει σαφείς ενδείξεις σε επιλεγμένους ασθενείς:

• Αρχικά, μη χειρουργήσιμη περιτοναϊκή νόσος (υψηλό PCI ή αδύνατη πλήρης κυτταρομείωση)
• Επιπλέον, πρόοδος της νόσου παρά τη συστηματική χημειοθεραπεία
• Επίσης, συμπτωματικός κακοήθης ασκίτης για έλεγχο των συμπτωμάτων
• Επιπρόσθετα, υποτροπή μετά από προηγούμενη CRS και HIPEC
• Τέλος, νεοεπικουρική / προ-εγχειρητική χρήση (downstaging) με στόχο τη μετατροπή σε χειρουργήσιμη νόσο

Σημαντικά, ένα ποσοστό των αρχικά μη χειρουργήσιμων ασθενών μεταπίπτει σε υποψήφιο για CRS και HIPEC μετά από επαναλαμβανόμενους κύκλους PIPAC. Επομένως, είναι κρίσιμο για τον συντονισμό των παρεμβάσεων οι αποφάσεις να έχουν την επίβλεψη πάντα από εξειδικευμένο διεπιστημονικό ογκολογικό συμβούλιο.

Συγκεκριμένα, η PIPAC προσφέρει πολλαπλά κλινικά πλεονεκτήματα:

• Βαθύτερη διείσδυση: Επιπλέον, η πίεση του αερολύματος επιτυγχάνει πιο ομοιογενή κάλυψη της περιτοναϊκής επιφάνειας σε σχέση με την υγρή έκπλυση
• Υψηλό ποσοστό τοπικής συγκέντρωσης: Συγκεκριμένα, ο λόγος δόσης φαρμάκου προς συγκέντρωση στον ιστό είναι 10–20 φορές υψηλότερος από την HIPEC
• Χαμηλή τοξικότητα: Επομένως, η συστηματική απορρόφηση είναι μειωμένη
• Σύντομη νοσηλεία: Ειδικότερα, 1–3 ημέρες με γρήγορη επιστροφή στις δραστηριότητες
• Συμβατότητα: Συνεχίζει ο ασθενής την συστηματική χημειοθεραπεία (διπλής κατεύθυνσης σχήμα)
• Επαναλαμβανόμενη: Εφαρμόζεται χωρίς αύξηση της νοσηρότητας στους επόμενους κύκλους
• Διαγνωστική αξία: Ειδικότερα, λήψη βιοψιών για παρακολούθηση της ανταπόκρισης

Καταρχάς, η HIPEC και η PIPAC είναι συμπληρωματικές, όχι ανταγωνιστικές. Συγκεκριμένα, η HIPEC εφαρμόζεται μετά από κυτταρομειωτική χειρουργική (CRS) σε ασθενείς με PCI κάτω από 15. Επιπλέον, έχει δυνητικά θεραπευτικό αποτέλεσμα. Ωστόσο, η μελέτη PRODIGE 7 (2021) έδειξε ότι η HIPEC με οξαλιπλατίνα δεν βελτίωσε τη συνολική επιβίωση μετά από πλήρη κυτταρομείωση. Συνεπώς, ο ρόλος της εφάπαξ ενδοπεριτοναϊκής οξαλιπλατίνας επανεξετάστηκε. Αντίθετα, η PIPAC παχέος εντέρου είναι λαπαροσκοπική, επαναλαμβανόμενη και χαμηλής νοσηρότητας (σοβαρές επιπλοκές 6–8%). Επομένως, απευθύνεται σε όσους δεν είναι υποψήφιοι για CRS και HIPEC.

Τα κλινικά δεδομένα για την PIPAC στον καρκίνο παχέος εντέρου είναι πλέον υπαρκτά:

• Αρχικά, η ολλανδική φάση II μελέτη CRC-PIPAC (Rovers, 2021) έδειξε διάμεση συνολική επιβίωση 8 μήνες. Επιπλέον, υπήρξε ιστολογική ανταπόκριση στο 56% των ασθενών.
• Επιπρόσθετα, η αμερικανική πολυκεντρική φάση I (Raoof, 2023) ανέφερε διάμεση επιβίωση 12 μήνες σε χημειοανθεκτικούς ασθενείς, χωρίς δοσοεξαρτώμενη τοξικότητα.
• Ακολούθως, η ανάλυση Waheed (2024) έδειξε 59% μείωση του κινδύνου θανάτου έναντι αντίστοιχης συστηματικής θεραπείας.
• Τέλος, η συστηματική ανασκόπηση 2025 (Reynolds) έδειξε ποσοστά ανταπόκρισης 42–79% και διάμεση επιβίωση 8–20,5 μήνες, με σοβαρές επιπλοκές 6,2%.

Η πιο πολλά υποσχόμενη εξέλιξη είναι το διπλής κατεύθυνσης σχήμα. Συγκεκριμένα, εναλλάσσονται κύκλοι συστηματικής χημειοθεραπείας (FOLFOX ή FOLFIRI) με κύκλους PIPAC-οξαλιπλατίνας. Συνεπώς, ο ασθενής λαμβάνει ταυτόχρονα συστηματικό έλεγχο της νόσου και τοπικό έλεγχο της περιτοναϊκής νόσου.

Ειδικότερα, η ολλανδική φάση II μελέτη CRC-PIPAC-II (2024) έδειξε ότι το σχήμα είναι εφικτό. Παρατηρήθηκε, επίσης, αποδεκτή τοξικότητα και διατηρούμενη ποιότητα ζωής. Επιπρόσθετα, σε αθροιστικά δεδομένα 1015 ασθενών οι ασθενείς που λαμβάνουν διπλής κατεύθυνσης θεραπεία εμφανίζουν διάμεση επιβίωση έως 17 μήνες. Επιπλέον, η τυχαιοποιημένη μελέτη PIPOX02 (PRODIGE 77) αξιολογεί τώρα FOLFIRI/FOLFIRINOX ± PIPAC-οξαλιπλατίνας σε μη χειρουργήσιμη CRC-PM. Συνεπώς, η PIPAC παχέος εντέρου δεν αντικαθιστά την ενδοφλέβια χημειοθεραπεία — τη συμπληρώνει.

• Quénet F et al. PRODIGE 7. Lancet Oncol 2021.
• Rovers KP et al. CRC-PIPAC, Phase II. Ann Surg Oncol 2021.
• Raoof M et al. US PIPAC Collaborative, Phase I. Ann Surg Oncol 2023.
• Rauwerdink P et al. CRC-PIPAC-II (bidirectional). EJSO 2024.
• Reynolds IS et al. Systematic Review. J Surg Oncol 2025.
• Robella M et al. Bidirectional therapy review. Cancers 2025.
• Waheed MT et al. Functional recovery & survival. Ann Surg Oncol 2024.
• ClinicalTrials.gov NCT06681038 (PIPOX02 / PRODIGE 77).

Καταρχάς, η PIPAC αποτελεί εξειδικευμένη επέμβαση. Συγκεκριμένα, απαιτεί εμπειρία τόσο στη λαπαροσκοπική χειρουργική όσο και στην ογκολογία περιτοναίου. Ειδικότερα, στην Ελλάδα λαμβάνει χώρα σε εξειδικευμένα κέντρα από χειρουργούς με εκπαίδευση σε διεθνή κέντρα. Συγκεκριμένα, ο Δρ Λαρεντζάκης, Χειρουργός Ογκολόγος, διαθέτει εξειδίκευση στις επεμβάσεις περιτοναίου, συμπεριλαμβανομένης της PIPAC, της HIPEC και της κυτταρομειωτικής χειρουργικής. Επομένως, επικοινωνήστε με το ιατρείο για εξατομικευμένη αξιολόγηση εάν εσείς ή κάποιος συγγενής σας πάσχει από περιτοναϊκές μεταστάσεις παχέος εντέρου.