HIPEC – Υπέρθερμη χημειοθεραπεία

Ο όρος HIPEC αντιστοιχεί στη σύντομη απόδοση της αγγλοσαξονική φράσης “Hyperthermic Intraperitoneal ChΕmotherapy”. Ειδικότερα, η αντίστοιχη μετάφραση είναι “υπέρθερμη ενδοπεριτοναϊκή χημειοθεραπεία”. Κυρίως, η μέθοδος αυτή συνδυάζει χειρουργική επέμβαση με χορήγηση χημειοθεραπευτικών φαρμάκων εντός της περιτοναϊκής κοιλότητας σε υψηλές θερμοκρασίες 42-43 βαθμών Κελσίου. Επομένως, βρίσκει εφαρμογή στην αντιμετώπιση κακοηθειών σχετικές με το περιτόναιο. Δηλαδή, ειδικές περιπτώσεις πρωτοπαθούς καρκίνου του περιτοναίου και περιτοναϊκών μεταστάσεων.

Τι είναι η HIPEC;

Ειδικότερα, η HIPEC είναι μια εξειδικευμένη, χειρουργική μέθοδος θεραπείας κατά την οποία η κοιλιακή κοιλότητα πληρούται με θερμαινόμενο διάλυμα χημειοθεραπευτικών φαρμάκων, τηρουμένων βασικών αρχών. Λαμβάνει χώρα αμέσως μετά το τέλος της Κυτταρομειωτικής Χειρουργικής (cytoreductive surgery – CRS). Το χειρουργείο στοχεύει στην απομάκρυνση όσο το δυνατόν περισσότερων καρκινικών εστιών. Συγκεκριμένα, ο απώτερος στόχος του κυτταρομειωτικού χειρουργείου είναι η αφαίρεαη όλης της μακροσκοπικά ορατής κακοήθους νόσου.

Επίσης, η θερμοκρασία του διαλύματος είναι συνήθως μεταξύ 42-43 βαθμών Κελσίου, γεγονός που ενισχύει την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων. Επιπλέον, η θεραπεία διαρκεί από 30 έως 90 λεπτά. Βέβαια, το χημειοθεραπευτικό πρωτόκολλο, η φυσιολογία του ασθενούς και το είδος του καρκίνου καθορίζουν μεταξύ άλλων τη διάρκεια της HIPEC.

Υπάρχουν, ωστόσο, διάφορες μέθοδοι εφαρμογής της μεθόδου αυτής, όπως η ανοικτή, η κλειστή, ημίκλειστη και η λαπαροσκοπική. Κάθε μέθοδος έχει τα πλεονεκτήματα και τις ενδείξεις της, ανάλογα με το χειρουργικό πεδίο, την έκταση της νόσου και την εμπειρία της χειρουργικής ομάδας. Ωστόσο, βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της μεθόδου αποτελεί η επίτευξη πλήρους ή σχεδόν πλήρους κυτταρομείωσης (CC-0 / CC-1). Υπάρχουν και πολύ ειδικές και υπό μελέτη εφαρμογές της HIPEC σε περιπτώσεις που η κυτταρομείωση είναι ατελής, αλλά η αποτελεσματικότητά τους αποτελεί αντικείμενο αντιπαράθεσης.

Ενδείξεις

Η υπέρθερμη ενδοπεριτοναϊκή χημειοθεραπεία έχει ένδειξη κυρίως σε ασθενείς με: Ψευδομύξωμα περιτοναίου, Μεσοθηλίωμα του περιτοναίου, Περιτοναϊκές μεταστάσεις από καρκίνο του παχέος εντέρου, της σκωληκοειδούς απόφυσης ή των ωοθηκών ή του στομάχου. Επίσης, η μέθοδος της HIPEC βρήσκει εφαρμογή ολοένα και περισσότερο στην χειρουργική αντιμετώπιση της περιτοναϊκής κακοήθειας οποιασδήποτε προέλευσης. Υπάρχουν ειδικά κριτήρια για την επιλογή των ασθενών, όπως η δυνατότητα πλήρους ή σχεδόν πλήρους κυτταρομείωσης (CC-0 ή CC-1), η φυσική κατάσταση του ασθενούς, η επιθετικότητα της νόσου, και άλλα.

Επιπλέον, βρείσκει εφαρμογή σε τοπικά προχωρημένους καρκίνους του πεπτικού συστήματος (στομάχι, παχύ έντρο, σκωήκωειδής απόφυση) και των ωοθηκών, που ενώ δεν έχουν αναπτύξει μεταστάσεις στο περιτόναιο, έχουν αυξημένη πιθανότητα να αναπτύξουν στο μέλλον. Δηλαδή, η HIPEC στοχεύει στην μείωση των πιθανοτήτων ανάπτυξης ματαγενέστερων περιτοναϊκων μεταστάσεων. Επιπλέον, μία ακόμη εγαρμογή της μεθόδου είναι η παρηγορική αντιμετώπιση της ανάπτυξης ασκιτικού υγρού κακοήθους αιτιολογίας. Τέλος, η διενέργεια HIPEC σε περιπτώσεις ατελούς κυτταρομείωσης (CC-2 ή CC-3) ειναι ακόμη υπό διερεύνηση και ισχυρή αμφισβήτηση για την αποτελεματικότητά της.

Φάρμακα

Τα φάρμακα είναι χημειοθεραπευτικά κυτταροτιξικά. Ο ειδικά εκπαιδευμένος και πιστοποιημένος στην HIPEC χειρουργός ογκολόγος εξατομικεύει το θεραπευτικό σχήμα βάσει των αναγκών και των ενδέιξεων για κάθε ασθενή. Κυρίως, υπάρχει ένδειξη για μονοθεραπεία ή για συνδυασμούς φαρμάκων. Δηλαδή, να γίνει χορήγηση ενός μόνο φαρκαμευτικού παράγοντα ή δύο διαφορετικών ταυτόχρονα. Ειδικότερα, τα πιο συχνά χημειοθεραπευτικά κυτταροτοξικά φάρμακα είναι: η mitomycin-C, η oxaliplatin, η cisplatin και η doxorubicin. Βέβαια, το βάθος εμπότισης των ιστών και των κυττάρων από τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα είναι περιορισμένο. Συγκεκριμένα, τα κυτταροστατικά δεν είναι δυνατό να καταστρέψουν μάζες όγκων πάχους μεγαλύτερο από δύο με τρία (2-3) χιλιοστά.

Επίσης, υπάρχουν και άλλα φάρμακα καθώς και ειδικά πρωτόκολλα συνδυασμού ενδοκοιλιακής πλύσης (HIPEC) με ταυτόχρονη ενδοφλέβια χορήγηση (IV) χημειοθεραπευτικών. Τα τελευταία αυτά πρωτόκολλα τα αποκαλλούμε “bi-directional therapy”. Μία ακόμη σημαντική παράμετρος ανάλογα με το χημειοθεραπευτικό σχήμα είναι διάρκεια της πλύσης. Συγκεκριμένα, η πλύση μπορεί να διαρκέσει από 30 ως 90 λεπτά. Το είδος της νόσου, η φυσιολογία του ασθενούς, το ιστορικό των χειρουργέριων, καθώς και το χημειοθεραπευτικό ιστορικό των ασθενών καθορίζουν, μεταξύ άλλων, το είδος του πρωτοκόλλου που έχει ένδειξη.